Aşağıdaki değerlendirmeler UNHCR Eligibility Guidelines, EUAA Country Guidance ve UK Home Office CPIN raporlarına dayanır. Karar verici makamlar bu raporları referans alır. Manuel güncellenir — son revizyon: Şubat 2025.
🇹🇷 Türkiye
Risk profilleri: Gülen hareketi (FETÖ) iddiası, HDP/DEM Parti üyeleri, Kürt aktivistler, gazeteciler, LGBTİ+, mürted/dindar olmayan Aleviler.
EUAA Country Guidance (2024): Bylock kullanıcıları, ByLock listesinde adı geçenler ve tutuklama kararı olanlar için mülteci statüsü önerilir.
BVerwG kararları (DE, 2024): Gülen iddiası + somut tutuklama kararı = mülteci statüsü. Sadece Bank Asya hesabı tek başına yeterli değil.
İade riski: Yüksek — Türkiye AİHM kararlarına rağmen siyasi davaları aktif tutuyor.
2024 sonu itibarıyla Türkiye AB tarafından 'güvenli menşe ülke' listesinde DEĞİL. İsveç bu yönde tartışma açmıştı ancak listeye eklenmedi.
🇮🇷 İran
Risk profilleri: Mahsa Amini protestocuları, kadın hakları aktivistleri, Hristiyanlığa geçenler (mürted ölüm cezası), LGBTİ+ (idam riski), Bahailer, Kürt-Beluc aktivistler, askere alınma karşıtları (Suriye/Yemen savaşı).
UNHCR Eligibility Guidelines (Ekim 2023): Protestolara katılım, sosyal medyada rejim eleştirisi tek başına mülteci statüsü için yeterli olabilir.
İade: Tüm AB ülkeleri ve UK'de İran'a zorla iade fiilen durmuş durumda.
🇦🇫 Afganistan
EUAA (Şubat 2023): Afgan kadın ve kız çocukları için Taliban yönetimi altında cinsiyet temelli zulüm tanınmıştır — kadınlara prensip olarak mülteci statüsü verilir.
Risk profilleri: Eski hükümet/güvenlik çalışanları, Hazaralar, Şiiler, gazeteciler, kadın aktivistler, LGBTİ+, eski ANSF/NATO çalışanları.
İade: AB-genelinde Afganistan'a iade durmuş; Almanya 2024'te tek seferlik kriminal vakaları iade etti (tartışmalı).
🇸🇾 Suriye
UNHCR (Mart 2024 güncelleme): Suriye'ye dönüş için koşullar henüz oluşmamış — UNHCR aktif iadeye karşı.
Aralık 2024 sonrası (Esad'ın düşüşü): AB ülkeleri yeni başvuruları geçici dondurdu (DE, AT, FR). Mevcut statüler etkilenmiyor. Durum hızla değişiyor.
Hızla değişen durum: Suriye için en güncel UNHCR ve EUAA bildirimlerini her ay kontrol edin.
🇮🇶 Irak
Risk profilleri: Yezidiler (IŞİD soykırımı sonrası), Hristiyanlar, LGBTİ+, kadın hakları aktivistleri, eski Saddam dönemi Sünni subayları.
EUAA: Yezidi kadınlar için cinsel köleliğe yeniden maruz kalma riski tanınır.
İade: Bağdat ve güney bölgelerine bazı AB ülkelerinde (DE, NL) gönüllü olmayan iadeler yapılıyor — KRG (kuzey) için durum farklı.
🇷🇺 Rusya
Risk profilleri: Çeçen/Dağıstanlı LGBTİ+ (devlet temizliği), Mart 2022 sonrası seferberlik kaçkınları, Navalny destekçileri, Ukrayna savaşı karşıtı askerler.
EUAA (2024): Seferberlik çağrısına icabet etmemek tek başına mülteci statüsü için yeterli değil — siyasi görüş + ciddi cezai sonuç gerekli.
LGBTİ+ Çeçenler için tüm AB'de ve UK'de yüksek kabul oranı.